ضرورت برنامه‌ریزی١

 در پاسخ به این سؤال که چرا بایستی برنامه‌ریزی در مدارس نهادینه شود دلایل مختلفی را می‌توان ذکر کرد که مهم‌ترین آن عبارتند از:

1-  مدیران موظفند استناد مفاد ماده 4 آیین نامه اجرایی با برنامه‌ریزی مناسب و استفاده از همه ظرفیت‌های موجود جهت تحقق اهداف مصوب ششصد و چهل و هفتمین جلسه مورخ 29/2/78 شورای عالی آموزش و پرورش تلاش نمایند.

2-  مدرسه به عنوان یک نهاد اجتماعی و زیر نظام (سیستم) آموزشی کشور وظیفه دارد در راستای تحقق اهداف برنامه‌های پنج ساله توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کشور گام بردارد این میسر نمی‌شود مگر آن که مدیران در راستای برنامه‌های توسعه بلند مدت ادارات کل آموزش و پرورش و مناطق آموزشی با برنامه‌ریزی مناسب زمینه ایجاد تحقق اهداف مورد نظر در سطح کلان و خرد نظام آموزشی کشور را فراهم آورند.

 

 

3-  همواره دانش‌آموزان و خانواده آنان با نیازها و مسایل گوناگونی مواجه هستند برای پاسخ به این نیازها و مقابله با تهدیدات و استفاده از فرصت‌ها لازم است دانش‌آموزان به مهارت‌ها و توانایی‌های لازم برای برخورد با مشکلات خود و پیرامون خود مجهز شوند و مدارس از جمله مکان‌هایی است که می‌توانند با برنامه‌ریزی مناسب و انتخاب راهبردهای هوشمندانه، دانش‌آموزان را در این زمینه یاری رسانند.

4-   به رغم تحولات روز افزون علمی بشر و رشد سریع فناوری‌های نوین، مدارس همگام با این تحولات رشد نیافته‌اند.

گاردنر در مقاله‌ای می‌گوید: اگر این امکان برای ما فراهم شود که انسان قرن بیستم را به جامعه امروز بیاوریم، او در مواجهه با جامعه بیرون از مدرسه و انطباق آن دچار مشکل می‌شود و نمی‌تواند با آن ارتباط برقرار کند، ولی همین فرد اگر به مدرسه برود، محیط مدرسه برایش کاملاً‌ مأنوس و مألوف خواهد بود. تخته سیاه، معلم، سخنرانی، پرسش و پاسخ و امتحان، گویی همه چیز در مدرسه مانند قرن قبل است و هیچ چیز تغییر نکرده است (به نقل از حوریزاد، 1388)

برای برون رفت از این وضعیت و همگام نمودن مدارس با رشد فناوری‌ها و تحولات جامعه، لازم است مدیران با برنامه‌ریزی استراتژیک پیشاپیش خود را برای تحولات پرشتاب آتی آماده نمایند.

5-  یکی از ویژگی‌هایی که انسان‌ها را از سایر جانداران متمایز می‌کند توان و ظرفیت‌های وی در بروز خلاقیت و نوآوری است. بدون خلاقیت و نوآوری جوامع به سمت فروپاشی و فقر می‌روند. یکی از عواملی که می‌تواند کشورها را به سمت رفاه و مدارج علمی بالا و هم‌چنین توسعه یافتگی سوق دهد مدارس است. مدارس به میزان قابل توجهی می‌توانند خلاقیت و نوآوری را در جامعه با تربیت کودکان خلاق و نوآور توسعه دهند این مهم میسر نمی‌شود مگر آن که مدیران با برنامه‌ریزی خلاقانه و هدفمند توسعه خلاقیت و نوآوری دانش‌آموزان را مورد توجه قرار دهند.

6-  یکی از سیاست‌ها و راهبردهایی که در حوزه‌ی آموزش و پرورش کشورهای مترقی و توسعه یافته پیگیری می‌شود، مدیریت مدرسه محور است. در کشور تا چه زمانی مدارس بایستی منتظر ابلاغ طرح‌ها و برنامه‌های آموزشی از طرف ادارات کل آوپ و مناطق آموزشی و حتی وزارتخانه باشند مدارس پویا، کارآمد و اثر بخش منتظر نمی‌مانند تا برنامه‌ای از سطوح بالای مدیریت آموزش و پرورش به آنها ابلاغ شود. آنان برای تحقق انتظارات، اهداف دوره یا به عبارتی دستیابی به نقطه مطلوب، خود دست به کار شده و با برنامه‌ریزی، بسیج  منابع و استفاده از تمامی ظرفیت‌های دورن و برون مدرسه‌ای زمینه را برای تحقق انتظارات، اهداف دوره و یا به عبارتی دستیابی به نقطه مطلوب را فراهم می‌آورند.

       

    وظیفه مدیریت مدرسه آن است تا فضایی را ایجاد کند که هرکس بتواند در محل کارش، از کار کردن لذت ببرد.

 

 7-  اگر امور مدرسه براساس برنامه‌ریزی و مسیر از پیش تعریف شده پیش نرود، مدیران و کارکنان باید دائماً با مسایل و مشکلات دست و پنجه نرم کنند و بیش‌تر توان و انرژی خود را به جای محقق کردن اهداف، صرف رفع مشکلات روزمره نمایند و در نهایت از رسیدن به اهداف باز می‌مانند.

8-  در کنار رشد کمی، ارتقاء کیفیت آموزش و پرورش نیز می‌بایستی از دغدغه‌های کلیدی مدیران مدارس باشد، ارتقاء کیفیت آموزش و پرورش به موازات رشد کمی در مدارس نیازمند برنامه‌ریزی و تدوین برنامه جامعه است.

9-  مک کین و باردن به نقل از مشایخ (1381) 9 عامل اثر بخشی مدرسه را برشمرده است که در رأس آن تهیه برنامه استراتژیک با مشخص کردن اهداف سالانه قرار دارد. بنابراین مدارسی می‌توانند به سمت اثربخشی حرکت کنند که امر برنامه‌ریزی به عنوان یک فعالیت کلیدی و حیاتی در آن  جریان دارد.

خلاصه با هر دیدگاه و زاویه‌ای به برنامه‌ریزی در مدارس و سازمان‌ها نگاه کنیم این حرکت برای رفع نیاز بشر صورت می‌پذیرد، نیاز به حرکت و تلاش همگام با فناوری‌ها و تحولات روز، نیاز به تحقق اهداف دوره، نیاز به پاسخ گویی به مشکلات و مسایل فرار و، نیاز به جهانی شدن، نیاز به اثربخش نمودن مدارس، نیاز به توانمند شدن در همه عرصه‌ها و

 

 

منبع:

غلامرضا لشکر بلوکی،ناصر جعفری و منوچهر فضلی خانی(1389)برنامه ریزی آموزشی و آموزش بر نامه ریزی .تهران .اتشارات ابو عطا