ای نام تو بهترین سر آغاز

 عوامل اثر بخشی مدارس

 * مقدمه/طرح مساله

 داستان زندگی ما وانجام رسالتی که برای کار بردوش داریم به ماجرای پاد شاهی می ماند که کسی را به انجام ما موریتی به شهر دیگر می فرستد وآن مرد می رود وصد کار می کند الا آن کاری را که او مامور انجام آن بوده است.بنابر این می توان گفت که او هیچ کار مثبتی انجام نداده است .

 این موضوع چه ارتباطی با اثربخشی دارد؟

مدیران مدار س می گویند  چون کارهای ما بسیار زیاد است پس به کار اصلی که در واقع همان پرداختن به کیفیت واثر بخشی مدرسه است نمی توانند فکر کنند.

بله، این ادعا در مدارس ایران خیلی به واقعیت نزدیک است.باید اذعان شود که غالب مدیران مدارس و معاونین آن ها به دلیل حجم کار های زیاد به یک مدیر تدارکات چی تبدیل شده اند.آن ها دایما به دنبال رفع و رجوع کردن امور ی هستند که از پس هر کسی بر می آید، اما مدیران بنا به دلایل مختلف (نظیر کمبود نیروی انسانی و..)مجبور به انجام آن هاست. با این وصف نباید چشم به انتظار ارتقا کیفیت آموزشی در مدارس باشیم.!! این تصور و به تبع آن فکر نکردن به این مسله که چگونه می توان از شرایط  و مشکلات موجود خارج شد،مدرسه ما را به یک مکان نا کار آمد تبدیل خواهد کرد. حتی در صورتی که در اداره مدرسه بد عمل کنیم مدرسه می تواند به یک نهاد ضد اجتماعی و ضد پیشرفت تبدیل شود.

چگونه می توان به سمت یک مدرسه اثر بخش حرکت کرد؟ هرگاه شما به عنوان یک مدیر درک درستی از آینده ای که مدرسه شما قرار است به سمت آن حرکت کند داشته باشید،به عبارتی بدانید خروجی مدارس که همان دانش آموزان هستند چه ویژگی هایی بایستی داشته باشند و هم چنین اگر بدانید چگونه بایستی به مقصد برسید قطعا گام های شما به سوی پیشرفت و ایجاد اثر بخشی ،هوشمندانه و مثمر ثمر خواهد بود.

انیشتین می گوید: اگر یک ساعت به من فرصت بدهید برای حل یک مساله ،من 55 دقیقه از آن را برای شناخت مسله و مشکل اختصاص می دهم و 5 دقیقه دیگر آن را  برای حل آن مساله می گذارم.

   بنابر این برای حرکت و تلاش هوشمندانه برای ایجاد مدرسه اثر بخش لازم است بدانیم این مدارس چه ویژگی هایی دارند:در این نوشتار ابتدا تعریفی از کا رایی و اثر بخشی ارایه می شود ،آنگاه ویژگی های مدارس اثر بخش ذکر می شود:

 * تعریف کارایی مدرسه:

کارایی در مفهوم ساده آن یعنی درست انجام دادن کار ها و از نظر علمی  کارایی یعنی نسبت برون داد به درون داد پولی . به عنوان مثال اگر در یک مدرسه ٢٠٠ نفر ثبت نام کنند وپایان سال فقط ١۶٠ نفر قبول شوند در آن صورت میزان کارایی واتلاف هزینه این گونه محاسبه می شود.

 کارایی :               80 درصد      =   ١٠٠*٢٠٠ نفر ورودی   :١۶٠ نفر خروجی)

 اتلاف هزینه :   24 میلیون تومان     = 600000 (تومان -کل هزینه آموزش یک دانش آموزدریک سال) *40 (تعداد دانش آموزان مردودی)

* تعریف اثر بخشی:

اثربخشی در مفهوم ساده آن یعنی انجام کار های درست و تعریف علمی آن عبارت است از نسبت برون دادها به درون دادهای غیر پولی ( کتابهای درسی – سازماندهی کلاسهای درس- راهبردهای تدریس و ...)

با توجه به نتایج و عملکرد مدرسه که عبارتند از محصول – برونداد و پیامد اثر بخشی مدرسه به درونی و بیرونی تقسیم می شود:

اثر بخشی درونی: آنچه که از درون مدرسه اتفاق می افتد (فرایندهای کیفی)

اثر بخشی بیرونی : آنچه که در اجتماع رخ می دهد (جامعه پذیری- رعایت حقوق شهر وندی- اشتغال و ...)

 *عوامل اثر بخشی مدارس

  باردن(1) به نقل از مشایخ (1383) 10 ویژگی  برجسته مدارس اثر بخش را به شرح زیر توصیف می کند :

1- برخورداری بازیگران آموزشی (مدیر –معلمان –اولیا-دانش آموزان و جوامع محلی)از فلسفه آموزشی به عنوان یک نظریه و نه یک مجموعه باورهای معنوی ( با برخورداری از فلسفه آموزش وسایل برای دستیابی به نتایج انتخاب می شوند).

2- تهیه برنامه استراتژیک، و مشخص کردن اهداف سالانه (در قالب تحقق پندارهای که در فلسفه آموزش منعکس است و پیروی از استانداردها برای تعیین میزان و سطح عملکرد )

3-تعیین استاندارد ( استاندارد فرایند و عملکرد)

4- سازماندهی مدرسه متناسب با فلسفه آموزش و پیروی از برنامه استراتریک

5- مشارکت دادن بازی گران آموزشی در تصمیم گیری های مدرسه

6- استقرار ساختارهای مشارکتی مانند شوراها و مسئولیت پذیری بازیگران آموزشی در مدیریت مدزسه

  7- نظارت و بازبینی موثر بر رعایت انسجام اداری، پیروی از سیاست ها، آیین نامه ها و دستورالعمل های مرکزی

8- خودارزیابی همچنین گردآوری داده ها در باره عملکرد مدرسه و دادن رهنمود و فراهم ساختن کارآموزی های لازم برای بهبود عملکرد کارکنان مدرسه

   9- بسیج منابع ( مدارس اثر بخش هزینه بیشتری دارند ولی این مطلب به این معنا نیست که هزینه بیشتر اثربخش تر است، بلکه از طریق حمایت جامعه محلی می توان برخی هزینه های مربوط به ساختمان، حفاظت، بازسازی و یا تعمیر مدرسه و تجهیزات را تامین کرد)

  10-  تصمیم گیری( بر پایه  اطلاعات از دیگر عوامل موثر در اثر بخشی مدرسه به شمار می رود.)

 توجه:

در زمینه 10 ویژگی  و موانع اثر بخشی مدارس در آینده بیشتر   بحث خواهد شد.

 

1-منبع: مشایخ (1383) دیدگاه نو در برنامه ریزی آموزشی-تهران :انتشارات سمت

                                                                                                                                                      غلامرضا لشکر بلوکی 4بهمن 1388