به نام خداوند قادر

ارتقا کیفیت آموزشی در مدارس(١)

بدون تردید فلسفه وجودی مدارس  و دانشگاهها تربیت انسان های فکور ، منتقد،پایبند به ارزش های انسانی و دینی،وطن دوست ،متعهد،خلاق ،دارای پشتکار،صادق،شهروند قانون گرا و.........می باشد.حال اگر فعالیت های مدرسه ای  یا به به طور کلی نظام آموزشی کشور چنان بود که این خصلت ها در دانش آموزان به وجود آمد  قطعا آن مدرسه( یا نظام آموزشی  )در دستیابی به کیفیت موفق عمل کرده است. البته تاکید می شود این ویژیگی هایی که به آن ها اشاره شد برمی گردد به کیفیت برونداد .بدیهی است که اگر ورودی های مدرسه (دانش آموزان ،نیروی انسانی ،منابع مالی و...)و هم چنین فرایندها(روش تدریس،مدیریت کلاس درس ،شرکت فعال دانش آموزان ، اولیاء آنان و معلمان در تصمیم گیری های مدرسه و.....) تحت کنترل قرار گیرند،به تبع آن کیفیت آموزشی اتفاق می افتد.البته در نظام های آموزشی به شدت متمرکز نظیر ایران  تاثیر گذاری روی بخش قابل توجهی از عوامل( نظیر درونداد و فرایندها )از توان مدیران  مدارس خارج است.با این وجود این سوال اساسی مطرح است که  به رغم شرایط  مو جودچگونه می توان کیفیت نظام آموزش را ارتقا بخشید ؟.

برای پاسخ به این سوال بایستی درک درستی از کیفیت در مدرسه داشت:

موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی (١٣٧۴) کیفیت را این گونه تعریف نموده است" کیفیت عبارت است از مجموع ویژگی ها و خصوصیات یک یک فراورده یا یک خدمت که نما یا نگر توانایی آن در بر آوردن خواسته ها ی بیان شده ویا اشاره شده باشد"

شبکه بین المللی نهاد های تعیین کیفیت در آموزش عالی کیفیت را این گونه تعریف نموده است: کیفیت نظام آموزشی عبارت است از میزان تطابق وضعیت موجود با یکی از حالت های زیر:

الف-استاندارد ها (معیار های) از قبل تعیین شده

ب-  رسالت ،هدف و انتظارات(کرافت،١٩٩۴)

بر حسب این تعریف کیفیت نظام آموزشی را می توان بر مبنای هر یک از عناصر (عوامل تشکیل دهنده )نظام آموزشی ارزیابی کرد.(بازر گان،١٣٨٠).

در این بخش نگارنده به کمک  منابع موجود (نظیر بازرگان،١٣٨٠) و هم چنین تجارب چندین ساله به موضوع کیفیت در مدارس از جنبه های مختلف  می پر دازد.

مدرسه خود یک خرده نظام آموزشی(یا خرده سیستم) است بنا بر این یک درون داد ،فرایند ،محصول  و برون داد دارد.حال با توجه به این عوامل بایستی کیفیت  را تعریف نماییم.

(١)کیفیت دروندادها :یعنی میزان تطابق ورودی های مدرسه (ویژگی دانش آموزان،توانایی معلمان ، منابع مالی و....)با استانداردها  و یا اهداف از قبل تعیین شده،

(٢)کیفیت فرایند :عبارت است از میزان تطابق فرایند های مدرسه(روش تدریس معلمان ،مدیریت کلاس درس،اجرای مقررات آموزشی و پرورشی و.....) با استاندارد ها و انتظارات از پیش تعیین شده،

(٣)کیفیت محصول:یعنی میزان بر آو رده شدن انتظارات و دستیابی به استان دارد ها در زمینه برونداد های واسطه ای مدرسه نظیر نتایج امتحانات نیمسال تحصیلی ،ارتقا از یک پایه به پایه بالاتر ،میزان قبولی دانش آموزان ،میانگین نمرات دانش آموزان و....

(۴)کیفیت برونداد :عبارت است از اینکه نتایج و عملکرد نهایی مدرسه که همان فارغ التحصیلان یا خروجی های مدرسه  هستندبا استانداردها و انتظارات از پیش تعیین شده مطابقت دارند .به عبارت تغییرنگرش ،بینش ،دانش و مهارت هی آن دسته از دانش آموزانی که مدرسه مدعی تربیت آنها درچند سال

شده است مطابق با انتظارات و اهداف از پیش تعیین شده.

                                                                                    لشکربلوکی ۵/۴/١٣٨٩